Additives Là Gì? Tìm Hiểu Chi Tiết Về Phụ Gia Thực Phẩm

Vấn đề hóa chất trong thực phẩm đang là mối quan tâm lớn của người tiêu dùng Việt Nam. Dù là bữa ăn tại nhà hay nhà hàng, việc tiếp xúc với hóa chất dường như là điều không thể tránh khỏi. Từ tô phở, gói mì, lon soup, đến lon coca hay thậm chí là viên kẹo chewing gum, chúng ta vô tình tiêu thụ một lượng hóa chất nhất định. Tuy nhiên, không phải hóa chất nào cũng độc hại. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại hóa chất, liều lượng, tần suất sử dụng và cơ địa của mỗi người. Cuộc sống hiện đại càng phát triển, con người càng đối mặt với nhiều nguy cơ tiềm ẩn từ hóa chất. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về additives (phụ gia thực phẩm), vai trò và những vấn đề liên quan.

additives là gì

Additives Là Gì? Tổng Quan Về Phụ Gia Thực Phẩm

Trong quá khứ, khi nông nghiệp còn chiếm ưu thế, thực phẩm chủ yếu được sản xuất và tiêu thụ tại chỗ. Con người sử dụng thực phẩm tươi sống, ít qua chế biến. Việc bảo quản thực phẩm chỉ giới hạn ở phơi khô, ướp muối, đường hoặc sử dụng men. Tuy nhiên, với sự phát triển của đô thị, dân cư tập trung đông đúc tại các thành phố và khu công nghiệp, thực phẩm cần được vận chuyển từ xa và bảo quản lâu hơn. Để đáp ứng nhu cầu này và tăng tính cạnh tranh, các nhà sản xuất đã sử dụng các chất phụ gia để cải thiện giá trị dinh dưỡng, hương vị, màu sắc và hình thức của sản phẩm. Phụ gia thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự đa dạng cho ngành công nghiệp thực phẩm, kéo dài thời gian bảo quản và giúp người tiêu dùng tiết kiệm thời gian mua sắm.

additives là gì

Vai Trò Của Additives Trong Ngành Thực Phẩm Hiện Đại

Khi xã hội phát triển, nhu cầu ẩm thực của con người ngày càng cao. Để đáp ứng tiêu chí ngon miệng và đậm đà hương vị, phụ gia thực phẩm ngày càng đóng vai trò quan trọng trong các bữa ăn gia đình. Vậy, phụ gia thực phẩm là gì và vai trò của chúng trong đời sống ra sao?

Phụ gia thực phẩm là các hóa chất hoặc hương liệu được thêm vào thực phẩm để tăng hương vị, màu sắc và kéo dài thời gian bảo quản mà không làm thay đổi chất lượng sản phẩm. Chúng không được coi là thực phẩm hoặc thành phần chính của thực phẩm và thường có ít hoặc không có giá trị dinh dưỡng. Nói một cách đơn giản, additives giúp thực phẩm hấp dẫn hơn về mặt thị giác, ngon miệng hơn và có thể được lưu trữ lâu hơn.

Phân Loại Phụ Gia Thực Phẩm (Additifs Alimentaires, Food Additives)

Phụ gia thực phẩm là những chất được cố ý thêm vào thực phẩm hoặc đồ uống để ngăn ngừa hư hỏng, kéo dài thời gian bảo quản mà không làm thay đổi chất lượng và hương vị. Đôi khi, chúng còn được sử dụng để tạo ra các đặc tính mong muốn như độ dai, độ giòn, màu sắc hoặc mùi vị hấp dẫn. Nhờ có phụ gia, bánh mì có thể giữ được lâu mà không bị mốc, bánh quy và snack giữ được độ giòn, dưa món giữ được màu trắng và độ giòn, jambon và xúc xích giữ được màu hồng tươi hấp dẫn, dầu ăn và margarine không bị ôi thiu.

additives là gì

Phụ gia có thể có nguồn gốc tự nhiên, tổng hợp hoặc bán tổng hợp hóa học (ví dụ: bicarbonate de sodium). Chúng cũng có thể được tổng hợp từ vi sinh vật, chẳng hạn như các enzyme dùng để sản xuất sữa chua. Một số vitamin cũng được thêm vào thực phẩm để tăng thêm giá trị dinh dưỡng.

Kiểm Soát Additives Như Thế Nào? Quy Định Về Sử Dụng Phụ Gia Thực Phẩm

Tại Canada, cơ quan Direction générale de la Protection de la Santé, thuộc Santé Canada, chịu trách nhiệm phê duyệt và quy định hàm lượng của khoảng 400 chất phụ gia đang được sử dụng. Các chất này được phân loại thành 15 nhóm dựa trên chức năng của chúng. Liều lượng tối đa cho phép và liều lượng hàng ngày chấp nhận được của từng chất phụ gia được quy định rõ ràng. Danh sách các chất phụ gia được phép sử dụng liên tục được điều chỉnh dựa trên sự phát triển của khoa học.

Một số chất trước đây được cho phép sử dụng nay đã bị cấm do nguy hiểm, trong khi đó có những chất phụ gia mới được thêm vào danh sách. Ví dụ điển hình là hai chất tạo ngọt nhân tạo saccharine và cyclamate, trước đây được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp thực phẩm để sản xuất các sản phẩm “ăn kiêng”. Tuy nhiên, hai chất này đã bị cấm sử dụng tại Canada vì có khả năng gây ung thư bàng quang ở chuột thí nghiệm. Mặc dù vậy, chúng vẫn được phép sử dụng cá nhân với liều lượng nhỏ để thêm vào cà phê.

Khi có ý định sản xuất một sản phẩm mới, nhà sản xuất phải nộp cho Cơ quan Kiểm Tra Thực Phẩm (CFIA) tất cả hồ sơ liên quan đến quy trình sản xuất (cách chế biến, công thức, nhãn mác). Luật về Thực phẩm và Dược phẩm (Loi et Règlements sur les Aliments et Drogues) yêu cầu nhà sản xuất phải liệt kê tất cả các hóa chất được sử dụng trong sản phẩm trên nhãn mác.

Các quy định về phụ gia cũng có thể khác nhau giữa các quốc gia. Một số chất được phép sử dụng ở quốc gia này nhưng lại bị cấm ở quốc gia khác. Ví dụ, phẩm màu amarante (E 123) được phép sử dụng ở Canada và châu Âu, trong khi Hoa Kỳ đã cấm từ lâu vì lo ngại về khả năng gây ung thư. Tương tự, phẩm đỏ allura AC (E 129) bị cấm ở nhiều quốc gia châu Âu, nhưng vẫn được sử dụng ở Bắc Mỹ.

additives là gì

Một Số Chất Phụ Gia Điển Hình Và Chức Năng Của Chúng

Phụ gia có thể có nguồn gốc tự nhiên, tổng hợp hoặc bán tổng hợp hóa học (như bicarbonate de sodium), hoặc được tổng hợp từ vi sinh vật (như các enzyme dùng để sản xuất sữa chua). Vitamin cũng có thể được thêm vào thực phẩm để tăng thêm giá trị dinh dưỡng. Dưới đây là một số loại phụ gia phổ biến:

• Chất hút ẩm: Silicate de calcium trong muối, bioxyde de silicium trong đường.
• Chất tẩy trắng: Bromate de potassium, azodicarbonamide trong bột mì và bánh mì.
• Phẩm màu: Carotène trong margarine, amarante trong kẹo. Có khoảng 30 phẩm màu được phép sử dụng, trong đó có 10 màu hóa học nhân tạo và phần còn lại có nguồn gốc tự nhiên. Trên nhãn mác, nhà sản xuất có quyền chỉ ghi “colorant” mà không cần nêu rõ tên loại phẩm màu. Một số màu hóa học bị nghi ngờ có thể gây ung thư.
• Enzyme: Sử dụng như chất xúc tác (catalyseur), ví dụ như présure trong fromage và broméline trong bia.
• Chất làm rắn chắc, làm giòn: Chlorure de calcium trong thực phẩm đóng hộp, sulfate double d’aluminium et d’ammonium trong dưa chua.
• Chất áo bên ngoài (agent de satinage, glacage): Gomme arabique, silicate de magnésium trong bánh kẹo để tạo độ bóng.
• Chất thay thế đường (édulcorant): Aspartame, sorbitol.
• Chất độn (tampon): Để ổn định độ acide-base (pH), như acide tartrique trong men hóa học, acide citrique trong các loại mứt.

additives là gì

Các Chất Bảo Quản (Agents De Conservation)

Được chia thành 2 loại:

• Chất diệt trùng (antimicrobien): Propionate de calcium trong bánh mì, nitrate, nitrite de sodium & de potassium trong các loại thịt nguội jambon, saucisse…
• Chất chống oxy hóa: Ví dụ như BHA (hydroxyanisole butilé), BHT (hydroxytoluène butilé) thường được thêm vào một số dầu thực vật để tránh bị ôi thiu. Có tài liệu cho rằng 2 chất này có thể gây ung thư.
• Chất kềm hãm (sequestrant): Giúp ổn định sản phẩm bằng cách phối hợp với các kim loại, ví dụ như EDTA disodique dùng trong các loại mứt để trét bánh mì.
• Chất làm thay đổi tinh bột: Như acide chlorydrique có tác dụng thủy phân tinh bột đậu nành trong kỹ nghệ sản xuất nước tương và dầu hào.
• Chất nuôi dưỡng men: Sulfate de zinc để sản xuất bia, và chlorure d’ammonium để làm bánh mì.
• Chất dung môi (solvant): Như alcool éthylique trong các phẩm màu.
• Chất làm cho nhão, cho ổn định, và làm cho đặc sệt (gélatinisant, stabilisant, épaississant): Như carraghénine trong cà rem và chất mono & diglycéride trong các loại fromage lỏng.

Ảnh Hưởng Của Additives Đến Sức Khỏe Như Thế Nào?

Đây là một vấn đề phức tạp và gây tranh cãi. Nhiều nhà khoa học và các tổ chức khác nhau đang tranh luận về sự an toàn của các chất phụ gia. Các nhà sản xuất thường ủng hộ mạnh mẽ việc sử dụng hóa chất và tài trợ cho các nghiên cứu có lợi cho sản xuất.

Các triệu chứng thường gặp liên quan đến phụ gia là các phản ứng dị ứng như ngứa ngáy, da nổi đỏ, nhức đầu, đau bụng, nôn mửa, chóng mặt, khó thở… Tuy nhiên, không phải hóa chất nào cũng độc hại. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại hóa chất, liều lượng, tần suất sử dụng và cơ địa của mỗi người.

Mối lo ngại lớn nhất là một số chất phụ gia có thể gây ung thư nếu tiêu thụ nhiều và thường xuyên trong thời gian dài. Tuy nhiên, không ai có thể trả lời chính xác “nhiều” là bao nhiêu và “lâu” là mấy năm.

May mắn thay, có một số tổ chức tư nhân nhận thức được nguy cơ của một số chất phụ gia và đã không ngừng cảnh báo người dân, đồng thời gây áp lực với chính phủ để hạn chế việc sử dụng các chất này.

Các Tìm Kiếm Liên Quan Đến Additives

• Solvent là gì?
• Food additives

Kết Luận: Lựa Chọn Tiêu Dùng Thông Minh

Phụ gia thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong ngành công nghiệp thực phẩm hiện đại, nhưng việc sử dụng chúng cần được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Hiểu rõ về additives là gì, chức năng của chúng và các quy định liên quan sẽ giúp bạn đưa ra những lựa chọn tiêu dùng thông minh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình. Hãy luôn đọc kỹ nhãn mác sản phẩm, ưu tiên thực phẩm tươi sống và hạn chế sử dụng thực phẩm chế biến sẵn để giảm thiểu tiếp xúc với các chất phụ gia không mong muốn.