Accu (Ắc Quy) Là Gì? Cấu Tạo, Phân Loại, Cách Kiểm Tra và Lưu Ý Sử Dụng

Accu, hay còn gọi là ắc quy, là một bộ phận quan trọng cung cấp năng lượng cho các thiết bị điện và phương tiện, đặc biệt là ô tô. Bài viết này của Sen Tây Hồ sẽ giúp bạn hiểu rõ về ắc quy, từ khái niệm cơ bản, cấu tạo, phân loại đến cách kiểm tra và những lưu ý quan trọng khi sử dụng.

Accu (Ắc Quy) Là Gì?

Ắc quy là một nguồn điện thứ cấp, hoạt động dựa trên quá trình chuyển đổi hóa năng thành điện năng. Điểm đặc biệt của ắc quy là khả năng nạp và tái sử dụng nhiều lần, giúp tiết kiệm chi phí và bảo vệ môi trường.

Accu có nhiều tên gọi khác nhau như ắc quy, acquy, bình accu, bình ắc quy, ắc quy lưu điện, ắc quy tích điện… Trong lĩnh vực ô tô, accu thường được gọi là accu khởi động để phân biệt với các loại ắc quy khác.

Accu khởi động có chức năng chuyển đổi hóa năng thành điện năng và ngược lại, thường là loại chì-axit. Loại ắc quy này có khả năng tạo ra dòng điện cường độ lớn (200÷800A) trong thời gian ngắn (5-10 giây) để khởi động xe.

Ngoài ra, accu còn đóng vai trò như một bộ lọc và ổn định điện thế trong hệ thống điện của ô tô khi điện áp từ máy phát không ổn định. Accu có các mức điện áp phổ biến là 6V, 12V hoặc 24V. Xe con và xe du lịch thường sử dụng ắc quy 12V, trong khi xe tải thường sử dụng ắc quy 24V.

Các Trường Hợp Accu Cung Cấp Điện

Accu cung cấp điện trong các trường hợp sau:

  • Khi động cơ ngừng hoạt động: Khi động cơ tắt, ắc quy cung cấp điện cho các thiết bị như đèn chiếu sáng, hệ thống giải trí, v.v. Việc sử dụng các thiết bị này sẽ làm hao hụt điện năng trong ắc quy. Nếu xe được sử dụng thường xuyên, ắc quy sẽ được nạp lại liên tục. Tuy nhiên, nếu xe để lâu không sử dụng, ắc quy sẽ hao hụt nhiều điện năng, gây khó khăn cho việc khởi động.

  • Khi động cơ khởi động: Bình accu cung cấp dòng điện mạnh mẽ cho hệ thống khởi động và hệ thống đánh lửa, giúp xe nổ máy.

  • Khi động cơ đang hoạt động: Khi xe đang chạy, ắc quy hỗ trợ hệ thống nạp điện, đặc biệt khi nhu cầu sử dụng điện trên xe vượt quá khả năng cung cấp của hệ thống nạp.

Cấu Tạo Của Bình Accu

Bình accu trên ô tô thường chứa dung dịch axit sunfuric loãng và các bản cực âm, dương. Nếu bản cực được làm từ chì hoặc vật liệu có nguồn gốc từ chì, nó được gọi là accu chì-axit.

Bình accu được chia thành nhiều ngăn (thường là 6 ngăn trên ô tô), mỗi ngăn chứa nhiều bản cực được nhúng trong dung dịch điện phân.

Cụ thể, accu bao gồm hai phần chính:

  • Bên ngoài: Vỏ bình, nắp bình, nắp thông hơi, cọc accu.
  • Bên trong: Vách ngăn, bản cực, chất điện phân, thanh nối.

Phân Loại Accu

Trên thị trường có rất nhiều loại accu khác nhau về nhãn hiệu, màu sắc, kích thước. Tuy nhiên, chúng có thể được phân loại dựa trên các đặc điểm sau:

Phân loại theo chất điện phân:

  • Accu kiềm: Sử dụng kiềm làm chất điện phân.
  • Accu axit: Sử dụng axit làm chất điện phân. Đây là loại phổ biến nhất vì có sức điện động cao, điện trở trong nhỏ và khả năng khởi động tốt.
  • Accu pin Lithium: Sử dụng muối lithium trong dung môi hữu cơ làm chất điện phân. Loại này thường thấy trong các thiết bị điện tử.

Phân loại theo cấu trúc:

  • Accu ướt (ắc quy nước): Loại này có cấu tạo hình chữ nhật với nhiều ngăn chứa lá chì và dung dịch axit H2SO4 loãng. Accu ướt có dòng điện khỏe, cấu tạo đơn giản và giá thành rẻ, nhưng cần nạp điện định kỳ, tuổi thọ thấp và dễ bị ăn mòn.

  • Accu khô (ắc quy kín khí): Là phiên bản cải tiến, được đóng kín và không cần thêm nước định kỳ. Loại này vẫn chứa axit H2SO4, nhưng ở dạng gel. Accu khô có nhiều ưu điểm như không cần bảo dưỡng, không gây mùi khó chịu và ít bị rò rỉ. Tuy nhiên, giá thành cao hơn và có thể hết điện đột ngột.

Nguyên Lý Hoạt Động Của Accu

Accu hoạt động dựa trên hai quá trình chính, liên quan đến các phản ứng hóa học tại cực dương và cực âm:

  • Quá trình nạp điện: Xảy ra khi có dòng điện nạp vào bình ắc quy, chuyển đổi điện năng thành hóa năng.
  • Quá trình phóng điện: Xảy ra khi có thiết bị tiêu thụ điện nối vào bình ắc quy, chuyển đổi hóa năng thành điện năng.

Cách Kiểm Tra Accu

Để kiểm tra tình trạng ắc quy, bạn có thể áp dụng các phương pháp sau:

Kiểm tra bằng mắt thường:

  • Kiểm tra xem vỏ bình có bị nứt, cọc bình có bị gãy, gây rò rỉ dung dịch điện phân hay không. Nếu có, cần thay bình ắc quy mới.
  • Kiểm tra dây cáp và mối nối xem có bị đứt hay không.
  • Kiểm tra xem ắc quy có bị bẩn và ăn mòn hay không.
  • Kiểm tra giá giữ ắc quy và siết chặt nếu bị lỏng.
  • Kiểm tra mức dung dịch điện phân (đối với ắc quy nước).

Kiểm tra bằng vôn kế:

Trước khi kiểm tra, hãy đảm bảo an toàn bằng cách đeo đồ bảo hộ và không để hai cực của ắc quy chạm nhau, tránh gây chập cháy.

Cách kiểm tra ắc quy bằng vôn kế:

Bước 1: Tắt công tắc xe và đặt đồng hồ VOM ở thang đo điện áp 0-50V.

Bước 2: Ngắt các cọc bình ắc quy (tháo cực âm trước, cực dương sau) để tránh chạm mass. Lau sạch các đầu cực.

Bước 3: Nối que đo màu đỏ (dương) của vôn kế với cực dương của ắc quy, và que đo màu đen (âm) của vôn kế với cực âm của ắc quy.

Bước 4: Đọc kết quả trên vôn kế.

  • Ắc quy tốt và được nạp đầy: Điện áp từ 12.4V đến 12.7V.
  • Điện áp thấp hơn tiêu chuẩn: Cần sạc lại ắc quy.
  • Điện áp nhỏ hơn 12.2V: Cần sạc dòng nhỏ hoặc sạc chậm.
  • Điện áp lớn hơn 12.9V: Bật đèn pha để giảm điện áp về mức tiêu chuẩn.

Bảng điện áp ắc quy và tình trạng nạp:

  • 12.68V: Nạp 100%
  • 12.45V: Nạp 75%
  • 12.24V: Nạp 50%
  • 12.06V: Nạp 25%
  • 11.89V: Nạp 0%

Kiểm tra bằng cách khởi động máy:

Bước 1: Vặn chìa khóa để khởi động xe.

Bước 2: Kiểm tra điện áp bằng thiết bị dò điện trong quá trình khởi động. Nếu thông số lớn hơn 9.6V, ắc quy còn hoạt động tốt. Nếu nhỏ hơn 9.6V, ắc quy có thể bị sunfat hóa và cần được thay thế.

Kiểm tra bình ắc quy nước:

Đối với ắc quy nước, cần kiểm tra thêm mức chất lỏng bên trong.

  • Tháo cọc bình và đưa ắc quy ra ngoài.
  • Mở các nắp trên bình và quan sát xem các bản cực có ngập trong chất lỏng hay không.
  • Nếu mức chất lỏng thấp, châm thêm nước cất (không dùng axit) cho đến khi các bản cực ngập hoàn toàn.

Những Lưu Ý Khi Lựa Chọn Và Sử Dụng Accu

  • Chọn loại ắc quy có kích thước và thông số phù hợp với xe và nhu cầu sử dụng.
  • Chọn mua sản phẩm từ các thương hiệu uy tín và cửa hàng đáng tin cậy để đảm bảo chất lượng.
  • Tuân thủ hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất.
  • Sạc ắc quy định kỳ. Nếu xe ít sử dụng, hãy khởi động xe thường xuyên để ắc quy được nạp điện.

Kết luận

Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về ắc quy, giúp bạn hiểu rõ hơn về cấu tạo, phân loại, cách kiểm tra và sử dụng ắc quy một cách hiệu quả. Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại để lại bình luận bên dưới.