Một nhà đầu tư thành công luôn giữ được sự tỉnh táo, không để cảm xúc chi phối. Tuy nhiên, với những người mới tham gia thị trường chứng khoán, Forex hay tiền điện tử, việc này không hề dễ dàng. Phần lớn trader ít nhiều đều bị ảnh hưởng bởi FOMO. Vậy FOMO là gì? Tại sao FOMO lại đáng sợ? Và làm thế nào để vượt qua FOMO?
Fomo là gì
FOMO Là Gì?
FOMO là viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Fear Of Missing Out,” tạm dịch là “Nỗi sợ bỏ lỡ.” Hiểu một cách tổng quát, FOMO là cảm giác lo lắng, sợ hãi khi nghĩ rằng mình đang bỏ lỡ một điều gì đó thú vị hoặc quan trọng mà người khác đang trải nghiệm. Người bị FOMO chi phối thường cảm thấy cần phải liên tục kết nối và cập nhật thông tin để không bị “tụt hậu”.
Định nghĩa FOMO có thể thay đổi tùy theo từng lĩnh vực. Ví dụ, trong đầu tư chứng khoán, Forex, hoặc tiền điện tử, FOMO mang một ý nghĩa đặc thù.
FOMO Trong Chứng Khoán Là Gì?
Thị trường chứng khoán là một môi trường cạnh tranh khốc liệt. Nhiều trader thường cảm thấy không thành công bằng những người khác, luôn tự hỏi: “Tại sao lợi nhuận của mình lại thấp hơn người khác?“. Hoặc những câu hỏi như “Sao họ lại biết chọn đúng thời điểm đầu tư? Làm thế nào họ biết cổ phiếu này sẽ tăng giá?“.
Trader rơi vào trạng thái FOMO luôn cảm thấy mình thua kém người khác. Từ đó, họ lao vào đầu tư để không bị tụt lại phía sau. Tuy nhiên, khi chiến lược giao dịch bị cảm xúc chi phối, khả năng thành công sẽ giảm đi đáng kể.
Nhiều công ty đầu tư chứng khoán lớn thường lợi dụng tâm lý này của trader để đẩy giá cổ phiếu lên cao. Chỉ trong thời gian ngắn, cổ phiếu có thể tăng vọt, thúc đẩy các trader mua vào. Khi giá cổ phiếu đạt đỉnh, nó sẽ quay đầu giảm giá.
Nếu bị FOMO chi phối, nhà đầu tư sẽ không bán ra khi giá đạt mức lý tưởng nhất, vì họ vẫn hy vọng giá sẽ còn tăng cao hơn nữa. Đến khi mã cổ phiếu đó hoặc toàn thị trường đi xuống, họ trở tay không kịp và thua lỗ là điều khó tránh khỏi.
FOMO Coin Là Gì?
Không chỉ trong thị trường chứng khoán, mà ngay cả trong thị trường tiền điện tử, rất nhiều trader cũng bị ảnh hưởng bởi FOMO. Thậm chí, hiệu ứng này còn rõ rệt và nghiêm trọng hơn so với đầu tư chứng khoán. Bởi vì biến động giá của tiền điện tử có thể lên đến vài trăm, thậm chí vài nghìn phần trăm trong một thời gian rất ngắn.
Chuyên gia tâm lý Bobby Azarian từng chia sẻ: “Bitcoin ngày càng được ứng dụng nhiều hơn vào đời sống, kéo theo sự bùng nổ của thị trường Cryptocurrency. Trader dễ dàng nhận thấy mức tăng phi mã của một loại tiền điện tử nào đó chỉ trong vài giờ. Trung bình hàng tháng thường xuất hiện 2-3 đợt bơm giá, duy trì độ nóng trong cộng đồng. Sau mỗi đợt bơm như vậy, tin tức lại được lan truyền trên các trang mạng xã hội. Từ đó, hình thành làn sóng mua Bitcoin vì sợ bỏ lỡ cơ hội kiếm lời lớn. Sóng FOMO cũng tương tự như vậy.“
Trong một môi trường tràn lan tin giả như vậy, một bộ phận nhà đầu tư vô tình rơi vào bẫy. Họ chưa cần biết giá Bitcoin hay Altcoin khác tăng giảm ra sao, nhưng đã giúp các công ty phát hành và giới đầu tư “cá voi” phất lên nhanh chóng.
Ngay cả một số chuyên gia đầu tư hàng đầu hoặc người nổi tiếng cũng tham gia vào việc dự đoán giá, tạo sự chú ý. Họ đã góp phần thổi phồng giá, khiến những nhà đầu tư nhỏ lẻ mua coin và đẩy giá lên các kỷ lục mới.
Các tổ chức lừa đảo tinh vi cũng lợi dụng hiệu ứng FOMO để tung ra các chiêu trò lừa đảo. Nếu không thực sự tỉnh táo, bạn rất dễ rơi vào cảnh tán gia bại sản.
Biến động giá Bitcoin thường là mồi nhử cho những nhà đầu tư FOMO.
FOMO Trong Forex Là Gì?
Có đến 95% trader thất bại trên thị trường Forex là do họ không nắm bắt tốt tình hình thị trường và không hiểu rõ chính bản thân mình. Một số trader chia sẻ rằng họ đã lên kế hoạch vào lệnh, nhưng không hiểu vì sao lại không thực hiện theo những gì đã định.
Nỗi sợ bị bỏ lỡ trong giao dịch Forex vô cùng khó hiểu. Ngay cả những trader dày dặn kinh nghiệm cũng không ít lần rơi vào trạng thái này. Sợ lỡ mất cơ hội vào lệnh, sợ bỏ lỡ cơ hội kiếm lợi nhuận lớn… Chính những nỗi sợ này khiến trader vội vàng đặt lệnh mua, nhưng sau đó thị trường bất ngờ giảm mạnh.
Trong bối cảnh thị trường tăng giá nhanh và mạnh trong thời gian ngắn, lòng tham của phần lớn nhà đầu tư sẽ trỗi dậy. Họ có xu hướng vào lệnh sớm và bám đuổi theo lệnh. Khi thị trường đột ngột sụt giảm, họ lại liên tiếp đặt lệnh mua với hy vọng thị trường sẽ tăng trở lại. Kết quả là tài khoản “cháy” sạch.
Vì Sao Nhà Đầu Tư Dễ Bị FOMO Chi Phối?
Khó ai có thể tự tin khẳng định mình không bao giờ bị ảnh hưởng bởi FOMO. Vậy tại sao FOMO lại dễ chi phối tâm lý nhà đầu tư đến vậy?
Tâm Lý Sợ Bỏ Lỡ
Nỗi sợ bị bỏ lỡ chính là nguyên nhân hàng đầu khiến hầu hết nhà đầu tư rơi vào bẫy FOMO. Hiệu ứng này khiến họ bị che mờ lý trí, không còn kiểm soát được bản thân. Họ luôn bị ám ảnh bởi nỗi sợ sẽ lỡ mất cơ hội nếu không hành động ngay.
Ví dụ, khi thấy mã cổ phiếu mình đang nắm giữ đột nhiên tăng giá mạnh, họ không chọn cách bán ra mà tiếp tục mua vào. Họ lo sợ rằng nếu không mua vào, giá sẽ tiếp tục tăng. Thậm chí, khi đã lãi đúng như kỳ vọng ban đầu, họ vẫn không có ý định bán ra.
Kỳ Vọng Thái Quá Vào Thị Trường
Hiệu ứng FOMO hình thành một phần là do nhà đầu tư kỳ vọng quá nhiều vào thị trường. Họ nghĩ rằng cổ phiếu hay mã coin này sẽ còn tăng trong thời gian dài, mua vào lúc này rất khó bị lỗ. Chính vì sự chủ quan này đã khiến nhiều nhà đầu tư mất trắng.
Bạn cần nhớ rằng thị trường có tăng thì sẽ có giảm. Nếu đã bỏ lỡ thời điểm đặt lệnh lý tưởng nhất, coi như kế hoạch của bạn đã thất bại.
Kỳ vọng thái quá vào thị trường có thể dẫn đến những quyết định sai lầm.
Quá Tự Tin Hoặc Tự Mãn Vào Bản Thân
Tự tin vào bản thân là điều cần thiết, nhưng đừng để nó biến thành sự tự mãn. Khi đó, bạn dễ trở nên chủ quan, hành động và phán đoán theo ý mình. Trong trường hợp thị trường biến động mạnh, bạn chắc chắn sẽ trở tay không kịp.
Ngược lại, quá tự ti cũng không phải là điều tốt. Bởi khi đó, bạn thường dễ bị ảnh hưởng bởi đám đông, không đủ bản lĩnh để thực thi kế hoạch đã định ra.
Bị Lòng Tham Che Mờ Lý Trí
“Lòng tham” là thứ đáng sợ nhất, nhưng lại có rất nhiều nhà đầu tư bị nó chi phối. Đầu tư kiểu “được voi đòi tiên” dễ làm bạn mất đi lý trí, suy xét, thay vào đó cảm xúc đã kiểm soát hoàn toàn. Ví dụ, đã đặt lệnh rồi nhưng lại thôi vì nghĩ rằng giá sẽ vẫn còn tăng, đôi khi khiến bạn phải trả giá đắt.
Đầu Tư FOMO Là Gì?
Đầu tư FOMO nói chung không dành cho trader nhỏ lẻ, mà chủ yếu được các “ông lớn” lợi dụng. Ví dụ, trong thị trường tiền điện tử, đó là giới đầu tư “cá voi”; còn trong thị trường chứng khoán, đó là các quỹ và công ty đầu tư lớn. Họ nắm bắt rất rõ tâm lý của giới đầu tư tự do, những người chưa đủ kinh nghiệm để nhận ra mình đang bị chi phối bởi hiệu ứng FOMO.
Đơn cử như sự kiện tăng giảm đột ngột của Dogecoin gần đây. Nhà đầu tư nhỏ lẻ gần như bị các thế lực ngầm trên thị trường chi phối hoàn toàn. Theo một nguồn tin đáng tin cậy, hơn 67% Dogecoin đang lưu hành trên thị trường nằm trong tay các nhà đầu tư “cá voi”. Khi muốn, họ hoàn toàn dễ dàng tạo ra các đợt “bơm thổi” để kéo giá lên hoặc dìm giá xuống.
Trader nhỏ lẻ nên thận trọng với tin tức thị trường và đừng để FOMO chi phối dẫn đến quyết định đầu tư sai lầm. Đôi khi tác động từ bên ngoài không đáng sợ bằng việc chúng ta không biết mình đang làm gì, đang bị thứ gì điều khiển.
FUD Là Gì?
Ngoài thắc mắc FOMO là gì, hiểu rõ bản chất FUD là gì cũng rất quan trọng để trader không bị vướng vào vòng luẩn quẩn của chính mình.
FUD Nghĩa Là Gì?
FUD là viết tắt của cụm từ “Fear, Uncertainty, Doubt”, tạm dịch là “Sợ hãi, Bất ổn, Nghi ngờ”. Chúng mô tả ba trạng thái cảm xúc thường gặp phải ở hầu hết chúng ta.
- Fear – Lo sợ
- Uncertainty – Không chắc chắn
- Doubt – Ngờ vực
Ba trạng thái cảm xúc này khi kết hợp lại sẽ khiến bạn cảm thấy thấp thỏm, lo âu, không thể thoải mái tận hưởng cuộc sống. Trong lĩnh vực kinh doanh đầu tư, người ta còn lợi dụng hiệu ứng FUD để đánh lạc hướng cộng đồng bằng các thông tin giả. Mặc dù chưa được xác thực, nhưng chúng lại có sức ảnh hưởng lớn đến số đông.
Ví dụ, trong lĩnh vực đầu tư tiền điện tử, phần lớn trader khi tiếp cận với thông tin không tốt về thị trường, tâm lý sợ hãi sẽ chi phối họ. Họ hoang mang thái quá mà chưa tìm hiểu kỹ thông tin đó đúng hay sai.
Kết quả là phần lớn trader đều chọn cách bán tháo coin. Điều này khiến giá coin ngày càng giảm mạnh, tạo cơ hội cho giới siêu đầu tư mua vào với giá rẻ mạt, sau đó lại kéo giá lên cao.
Nói chung, hiệu ứng FUD thường xuất hiện khi thị trường đang trong đà giảm giá. Nó tạo ra tâm lý hoang mang khiến nhà đầu tư không còn giữ vững lập trường và kế hoạch ban đầu.
FUD (Fear, Uncertainty, Doubt) thường xuất hiện khi thị trường giảm giá.
Cách Đối Mặt và Vượt Qua Hiệu Ứng FOMO và FUD Trong Đầu Tư
Cả FOMO và FUD đều không tự nhiên xuất hiện nếu không có tác động từ bên ngoài. Chính vì vậy, bạn hoàn toàn có thể giảm thiểu tác động của chúng, đặc biệt là trong lĩnh vực đầu tư tài chính.
Phân Tích Kỹ Thị Trường
Xu hướng giá cả thị trường rất khó nắm bắt, nhưng có thể phần nào được dự đoán thông qua việc phân tích. Bao gồm cả phân tích kỹ thuật và cập nhật tin tức thị trường. Nếu đầu tư chứng khoán, bạn cần nghiên cứu kỹ báo cáo tài chính của doanh nghiệp muốn mua cổ phiếu, so sánh tương quan lợi thế cạnh tranh và bất lợi so với các doanh nghiệp khác trong ngành.
Luôn Thực Hiện Đúng Kế Hoạch Đã Đề Ra
Khi làm bất cứ điều gì, bạn hãy học cách lên kế hoạch chi tiết từ trước. Càng chi tiết càng tốt. Điều này lại càng quan trọng khi tham gia đầu tư tài chính. Nếu đã định ra một chiến lược cụ thể ngay từ đầu, bạn không nên để yếu tố bên ngoài ảnh hưởng quá nhiều.
Thay vào đó, hãy cứ kiên trì với kế hoạch đã định ra. Tất nhiên, bạn vẫn có thể điều chỉnh thay đổi, nhưng đừng đưa ra quyết định nếu bản thân chưa thực sự chắc chắn mà chỉ bị chi phối bởi đám đông bên ngoài.
Tiếp Nhận Thông Tin Nhưng Đừng Để Chúng Đánh Lừa
Đầu tư vào bất kỳ lĩnh vực nào, bạn cũng luôn phải nắm bắt nhanh thông tin. Đặc biệt trong thị trường chứng khoán, tiền điện tử, thị trường có thể bị chi phối mạnh mẽ bởi một nguồn tin nào đó, cho dù đúng hay sai. Tuy nhiên, bạn cần tiếp nhận thông tin một cách có chọn lọc.
Khi đọc, nghe hay xem một thông tin nào đó, hãy suy xét và liên hệ đến thực tế. Đừng bao giờ khẳng định chắc chắn bất kỳ điều gì sẽ diễn ra khi chưa có đủ căn cứ vững chắc, mà chỉ dựa trên suy đoán hoặc ảnh hưởng từ đám đông.
Thị trường đầu tư tài chính luôn bị chi phối bởi các thế lực ngầm. Họ dường như vô hình, nhưng lại rất biết cách điều khiển tâm lý phần còn lại của thị trường thông qua tin tức. Vì vậy, hãy tự bảo vệ mình bằng cách giữ cho mình một “cái đầu lạnh” – “tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến”.
Bạn cần nhớ rằng 10% nhà đầu tư thành công sẽ không lựa chọn đi theo xu hướng đám đông. Họ biết cách chọn lọc thông tin, bình tĩnh suy xét thay vì vội vàng đưa ra quyết định.
Tiến Hành Cắt Lỗ Đúng Thời Điểm
Không ai có thể khẳng định chắc chắn mình không bao giờ mắc sai lầm. Trong trường hợp bị chi phối bởi FOMO, cuốn vào vòng “đu đỉnh”, bạn cần lấy lại bình tĩnh và đừng ngại cắt lỗ. Cắt lỗ đúng lúc là cách nhanh nhất để không bị cuốn vào đà hưng phấn của thị trường.
Khi đó, bạn sẽ bảo toàn được một phần vốn nhất định và tái đầu tư vào các danh mục khác. Đừng vì một chút tiếc nuối mức lợi nhuận không như mong muốn mà để vốn “nằm chết”, để tài sản của mình từng ngày “bốc hơi”.
Tìm Cho Mình Một Phong Cách Đầu Tư Riêng
Như đã khẳng định, đầu tư theo đám đông không dễ để bạn kiếm lời. Cho dù có thành công, thì mức lợi nhuận cũng không như mong đợi. Bởi thực tế, không dễ tồn tại một thị trường “cả làng cùng vui”, có người thua thì sẽ có người thắng.
Mỗi thành phần tham gia thị trường giống như đang thực hiện một cuộc đua đường dài. Ai có chiến thuật tốt hơn, người đó sẽ giành phần thắng.
Trước hết, hãy chuẩn hóa tâm lý, định hình rõ chiến lược, giải quyết giao dịch dựa trên lý trí thay vì cảm xúc. Bạn cần hạn chế sự ảnh hưởng của FOMO và FUD, nhưng không có nghĩa là không được lợi dụng chúng.
Ví dụ: Nếu chỉ có nhu cầu đầu tư lướt sóng trong thời gian ngắn, bạn hãy tận dụng hiệu ứng FOMO để mua vào bán ra nhanh khi thị trường còn hưng phấn. Ngược lại, nếu có chiến lược đầu tư trong trung hạn và dài hạn, bạn có thể lợi dụng hiệu ứng FUD của đám đông để mua vào khi giá giảm sâu.
Không Ngừng Học Hỏi Và Quản Lý Vốn Hiệu Quả
Nắm chắc nền tảng kiến thức tài chính, cộng với việc quản lý nguồn vốn chặt chẽ, giúp bạn phần nào giảm thiểu thiệt hại từ hiệu ứng tâm lý FUD. Ngoài ra, hãy không ngừng học hỏi từ thực tế và cả lý thuyết.
Kiến thức trong tài chính kinh tế là vô tận, bạn đừng bao giờ cho rằng mình đã biết tất cả và đủ kinh nghiệm, mà hãy không ngừng học hỏi thêm. Thái độ tự mãn này dễ khiến trader mắc sai lầm và tổn thất vốn đầu tư.
Tổng kết
FOMO là một hội chứng tâm lý thường gặp ở hầu hết mọi người. Nó khiến người ta luôn cảm thấy tiếc nuối nếu bỏ qua cơ hội nào đó. Nếu không kiểm soát tốt hiệu ứng tâm lý này, cuộc sống của bạn sẽ khó có thể bình yên. Đặc biệt, khi đầu tư vào thị trường chứng khoán, tiền điện tử, Forex, FOMO dễ khiến trader đưa ra quyết định sai lầm. Hy vọng sau bài viết này, định nghĩa FOMO là gì đã phần nào được giải đáp rõ ràng!